مزاج دوره های عمر انسان
حکما عمر طبیعی انسان را یک صد و بیست سال دانسته اند و ان را به چهار دوره تقسیم می کنند .
– سن رشد (مزاج گرم و تر ) تا بیست و هشت سالگی
– سن شباب (مزاج گرم و خشک) تا چهل سالگی
– سن کهلی یا میانسالی ( مزاج سرد و خشک) تا شصت سالگی
– سن شیخوخت یا کهنسالی (مزاح سرد و تر ) تا یکصدو بیست سالگی
در دوره رشد : اگر فردی خودش مزاج گرم و تر داشته باشد مزاج سن غلبه می کند با توجه به مزاج، فرد به تری بیش از گرمی نیاز دارد از این رو در دوره رشد گرمی و تری غالب است .
در دوره شباب : یا حوانی تقریبا رشد متوقف شده است و برای کمال نیاز به تری کمتری است لذا طبیعت ( قوه مدبره ) با تری بیشتر بدن را به خشکی نزدیک می کند تا استحکام اندام ها صورت گیرد . پس در این دوره مزاج جوانان نسبت به مزاج اطفال و نوجوانان از گرمی و خشکی بیشتری برخوردار است .
در دوره کهلی یا میانسالی : به علت دور شدن از زمان جنینی گرمی (حار) غریزی کاهش می یابد و بدن به سمت سردی و خشکی میل می کند که مزاج جبلی این فرد گرم مزاج، سرد و خشک شده است ، بلکه به این معناست که نسبت به دوران رشد ، از گرمی وتری کمتری برخوردار است و چنانچه مزاج این فرد گرم مزاج را نسبت به دوران رشدش بسنجیم در می یابیم که سردتر و خشک تر شده است .
در دوره شیخوخت یا کهنسالی : حرارت و رطوبت اصلی (یعنی جبلی ) بسیار کاهش می یابد و از این روی مزاج سست و ضعیف می شود . لذا حکما این دوره سنی را دوره متلون المزاجی دانسته اند و گفته اند چون مزاج در این وقت بسیار ضعیف می شود نسبت به خوردنی ها و اشامیدنی های روزمره واکنش نشان می دهد و گاهی گرم و گاهی سرد ، گاهی تر و یا خشک می شود و به طور کلی این دوره از سن را به غلبه سردی و تری منسوب کرده اند .
همچنین حکما دوران چهار گانه عمر انسان را به فصول چهارگانه سال تشبیه کرده اند و اعتقاد دارند که هرکس با هر مزاج جبلی که دارد در دوران رشد همانند فصل بهار دوران مزاج گرم و تر به اعتدال است .
-در دوران شباب همانند فصل تابستان دارای مزاج گرم و خشک است .
-دوران کهلی همانند فصل پاییز دارای مزاج سرد و خشک است .
-دوران شیخی همانند فصل زمستان دارای مزاج سرد و تر است.
